Dlaczego korzenie w kanalizacji są groźne?

Korzenie wrastające do kanalizacji stopniowo zmniejszają przekrój przewodu, zatrzymują odpady i utrudniają swobodny przepływ ścieków. Rozrastająca się bryła korzeniowa może doprowadzić do nawracających zatorów, rozszczelnienia połączeń, a nawet pęknięcia rury. Samo udrożnienie przewodu usuwa skutek awarii, lecz nie zawsze likwiduje nieszczelność, przez którą roślina dostała się do instalacji. Sprawdź, jak rozpoznać problem i dlaczego po wycięciu korzeni trzeba ocenić stan techniczny kanalizacji.

Jak korzenie przedostają się do rur kanalizacyjnych?

Korzenie wnikają do przewodów przez pęknięcia, przesunięte kielichy i nieszczelne połączenia między odcinkami rur. Zdrowa, szczelna ścianka z tworzywa lub innego materiału nie jest zwykle przebijana od zewnątrz przez cienki korzeń. Problem pojawia się tam, gdzie wilgoć i substancje organiczne wydostają się do gruntu przez istniejącą wadę przewodu. Najczęstsze miejsca wrastania korzeni obejmują:

nieszczelne złącza kielichowe – drobne korzenie przechodzą przez szczelinę między rurami, a następnie zwiększają średnicę i rozsuwają uszkodzone połączenie;
pęknięcia obwodowe i podłużne – uszkodzenia mogą wynikać z osiadania gruntu, przeciążenia nawierzchni albo wieloletniej eksploatacji przewodu;
przesunięcia rur – nierówne osiadanie podłoża może utworzyć próg i szczelinę, przez którą korzenie dostają się do wnętrza kanału;
nieszczelne przyłącza – połączenie przykanalika z głównym przewodem lub studnią może być słabszym punktem całego układu;
uszkodzone studnie kanalizacyjne – korzenie mogą przenikać przez spękane kręgi, nieszczelne spoiny i przejścia rur przez ścianę studni;
stare przewody z licznymi połączeniami – rury kamionkowe i betonowe składane z krótkich odcinków mają więcej potencjalnych miejsc utraty szczelności niż nowoczesne przewody o dłuższych segmentach.

Po przedostaniu się do kanału korzenie trafiają na stałe źródło wilgoci oraz składników odżywczych. Cienkie włókna i korzonki szybko tworzą gęstą sieć, na której osadzają się włókniny, tłuszcze i inne zanieczyszczenia niesione przez ścieki. Niedrożność może więc narastać znacznie szybciej niż wynikałoby wyłącznie z przyrostu samej rośliny.

Dlaczego korzenie w kanalizacji prowadzą do poważnych awarii?

Korzenie są groźne, ponieważ jednocześnie ograniczają przepływ i oddziałują mechanicznie na uszkodzoną rurę. Rozrastająca się masa może zajmować coraz większą część przekroju, aż do niemal całkowitego zamknięcia kanału. Ścieki zaczynają wtedy odpływać wolniej, a stałe zanieczyszczenia zatrzymują się przed przeszkodą. Skutkiem bywają cofanie nieczystości, przepełnienie studni oraz zalanie najniżej położonych pomieszczeń.

System korzeniowy może również powiększać szczelinę, przez którą dostał się do środka. Rosnące korzenie wywierają nacisk na połączenia i osłabione fragmenty przewodu, co zwiększa ryzyko dalszego rozszczelnienia lub pęknięcia kanału. Przez uszkodzenie ścieki mogą przenikać do gruntu, natomiast wody gruntowe i materiał mineralny mogą dostawać się do kanalizacji. Długotrwała infiltracja gruntu grozi wypłukiwaniem podłoża spod rury oraz powstawaniem lokalnych zapadlisk.

Jakie objawy mogą wskazywać na korzenie w kanalizacji?

Korzenie w kanalizacji najczęściej powodują problemy nawracające, które powracają po zwykłym przepchaniu instalacji. Początkowo przepływ może być ograniczony tylko częściowo, dlatego objawy występują podczas większego zrzutu ścieków albo intensywnych opadów w przypadku kanalizacji deszczowej. Charakterystyczny jest również zator pojawiający się stale w tym samym odcinku przewodu. Do symptomów wymagających diagnostyki należą:

wolne opróżnianie kilku odpływów,
bulgotanie w instalacji sanitarnej,
cofanie ścieków do niższych przyborów,
częste przepełnianie studzienki,
powracające zatory w tym samym miejscu,
nieprzyjemny zapach z kanalizacji,
zapadanie się gruntu nad trasą przewodu.

Ważne! Pojedynczy objaw nie potwierdza jeszcze obecności korzeni, ponieważ podobne problemy wywołują tłuszcz, osad mineralny lub uszkodzony spadek rury. Pewne rozpoznanie daje dopiero inspekcja kamerą, która pokazuje rodzaj przeszkody i stan otaczającej ją ścianki.

Jak sprawdza się, czy w kanalizacji znajdują się korzenie?

Najdokładniejszą metodą rozpoznania jest inspekcja wnętrza przewodu kamerą kanalizacyjną. Urządzenie rejestruje miejsce wrastania, stopień zajęcia przekroju i widoczne uszkodzenia konstrukcyjne. Realizując wycinanie korzeni z kanalizacji w Łodzi, często zwracamy uwagę na konieczność sprawdzenia całego problematycznego odcinka, a nie tylko miejsca aktualnego zatoru. Kilka skupisk korzeni może występować w kolejnych kielichach, dlatego usunięcie pierwszej przeszkody nie zawsze przywraca pełną sprawność sieci. Inspekcję najlepiej wykonać zarówno przed czyszczeniem, jak i po zakończeniu prac. Pierwsze nagranie służy do doboru głowicy oraz oceny ryzyka uszkodzenia osłabionej rury. Kontrola końcowa pokazuje odsłoniętą ściankę, dzięki czemu można rozpoznać pęknięcie, przesunięcie złącza albo ubytek materiału.

Jak usuwa się korzenie z przewodów kanalizacyjnych?

Korzenie usuwa się mechanicznie lub hydrodynamicznie przy użyciu osprzętu dobranego do średnicy i materiału przewodu. Do wykonywania takich robót wykorzystuje się między innymi:

głowice tnące,
frezy łańcuchowe,
noże obrotowe,
spirale mechaniczne,
dysze hydrodynamiczne,
urządzenia wysokociśnieniowe WUKO.

Metoda hydrodynamiczna wykorzystuje strumień wody pod wysokim ciśnieniem do napędzania odpowiedniej głowicy oraz wypłukiwania odciętego materiału. Urządzenie powinno odciąć roślinę możliwie blisko ścianki, a następnie wypłukać pozostałości z kanału. Zbyt agresywne narzędzie może pogłębić uszkodzenie starej rury, dlatego pracę należy poprzedzić oceną jej stanu.

Dlaczego samo wycięcie korzeni może nie wystarczyć?

Wycięcie korzeni przywraca przekrój hydrauliczny, ale nie zamyka szczeliny znajdującej się w przewodzie. Pozostawione pęknięcie nadal przepuszcza wilgoć, dlatego roślina może ponownie skierować korzenie do wnętrza kanalizacji. Tempo odrostu zależy od gatunku drzewa, wielkości uszkodzenia i warunków gruntowych, więc problem może powrócić po stosunkowo krótkim czasie. Po czyszczeniu należy ocenić, czy wystarczy naprawa punktowa, czy konieczna jest renowacja dłuższego odcinka.

Lokalne uszkodzenia można w określonych przypadkach zamknąć metodą bezwykopową, bez rozbierania nawierzchni nad rurą. W naszym łódzkim zakładzie asenizacyjnym stosujemy naprawy z użyciem mat z włókna szklanego nasączonych żywicą, wprowadzanych do przewodu przez studnię rewizyjną. Utwardzona wykładzina uszczelnia wadliwe miejsce i ogranicza ryzyko ponownego wrastania korzeni. Rozległe pęknięcie, załamanie osi albo zapadnięcie rury może jednak wymagać wymiany fragmentu kanału.

Jak ograniczyć ryzyko ponownego wrastania korzeni?

Ochrona kanalizacji wymaga utrzymania szczelności przewodów i reagowania na pierwsze objawy spowolnionego odpływu. Drzewa o rozbudowanym systemie korzeniowym nie powinny być sadzone bezpośrednio nad przyłączem lub w niewielkiej odległości od starszej sieci. Przy nowych instalacjach warto stosować długie odcinki rur z możliwie małą liczbą złączy oraz wykonywać staranne podsypki ograniczające późniejsze przemieszczenia przewodu. Starsze kanały przebiegające w pobliżu dużych drzew warto okresowo kontrolować kamerą. Profilaktyczne czyszczenie może usunąć młode przyrosty, lecz nie zastąpi naprawy nieszczelnego złącza. Dokumentacja trasy kanalizacji ułatwia też planowanie nowych nasadzeń i szybkie lokalizowanie odcinka podczas awarii.

Podejrzewasz, że nawracające zatory są spowodowane korzeniami? Zajrzyj na asenizacyjne24.pl – wykonujemy inspekcje kamerą, hydrodynamiczne czyszczenie kanalizacji oraz wycinanie korzeni z przewodów. Skontaktuj się z nami, aby zlokalizować przeszkodę, przywrócić przepływ i ocenić, czy rura wymaga dodatkowego uszczelnienia.

Szybkie podsumowanie: zagrożenia związane z korzeniami w rurach

Korzenie dostają się do kanalizacji przez istniejące szczeliny, a nie przez prawidłowo wykonaną i nieuszkodzoną ściankę przewodu.
Rozrastająca się sieć korzeni zatrzymuje odpady, przez co drożność kanału może pogarszać się szybciej niż wskazuje sam przyrost rośliny.
Długotrwały nacisk systemu korzeniowego może powiększać pęknięcia i przemieszczać osłabione połączenia rur.
Powracający zator w jednym miejscu jest sygnałem do wykonania inspekcji, zamiast kolejnego udrażniania bez rozpoznania przyczyny.
Kamera kanalizacyjna pokazuje rozmiar przeszkody oraz stan rury po odsłonięciu jej powierzchni.
Mechaniczne lub wysokociśnieniowe czyszczenie usuwa korzenie, lecz trwały efekt wymaga niekiedy naprawy nieszczelności.
Kontrole okresowe i prawidłowe rozmieszczenie nasadzeń zmniejszają ryzyko kosztownej awarii sieci.

FAQ

Czy korzenie mogą wrastać do rur z PVC?

Korzenie mogą pojawić się w rurze z PVC, gdy przewód jest pęknięty, zdeformowany albo ma nieszczelne połączenie. Prawidłowo zamontowana i szczelna instalacja z tworzywa jest znacznie mniej podatna na ten problem niż uszkodzony kanał z licznymi złączami.

Jak szybko korzenie ponownie odrastają po wycięciu?

Tempo odrostu zależy od gatunku rośliny oraz warunków w otoczeniu przewodu. Jeżeli nieszczelność pozostanie otwarta, cienkie korzenie mogą ponownie pojawić się w kanale, dlatego warto zaplanować kontrolną inspekcję.

Czy preparat chemiczny wystarczy do usunięcia korzeni?

Preparaty chemiczne mogą osłabić młode przyrosty, lecz nie zawsze usuwają grubą bryłę blokującą przewód. Nie naprawiają też pęknięcia ani rozszczelnionego kielicha, dlatego nie powinny zastępować diagnostyki technicznej.

Czy po wycinaniu korzeni kanalizacja może zostać uszkodzona?

Ryzyko istnieje szczególnie przy starych, popękanych rurach i niewłaściwie dobranym narzędziu. Inspekcja przed pracą pomaga ocenić kondycję przewodu oraz dobrać metodę, która ogranicza niepotrzebne obciążenie ścianki.

Czy trzeba wyciąć drzewo rosnące przy kanalizacji?

Usunięcie drzewa nie zawsze jest konieczne, jeżeli da się trwale uszczelnić przewód i odciąć korzeniom dostęp do ścieków. Decyzję warto oprzeć na stanie kanalizacji, położeniu rośliny oraz opinii specjalisty zajmującego się drzewostanem.